در جامعه ی امروز، بزرگسالان و کودکان هر دو نیاز دارند که مهارت های پایه ای کامپیوتر را فراگیرند. هر چه زودتر اصول اولیه را یاد بگیرید به همان سرعت هم مفاهیم پیشرفته را فرا خواهید گرفت. آموزش اصول کامپیوتر به کودکان آن ها را کمک خواهد کرد که مهارت های مورد نیاز آینده شان در زمینه ی کامپیوتر را بهتر یاد بگیرند. بچه ها کامپیوتر را برای تکالیف مدرسه، بازی های آموزشی، ارتباط با دوستان و فامیل و سرگرمی های شان استفاده می کنند. یاد دادن اصول کامپیوتر به یک کودک به اندازه ی آموزش خواندن و نوشتن به وی اهمیت دارد.
ناکارآمدی متون و روش های آموزشی فعلی مانند ICDL و … که هیچ گونه سنخیتی با سابقه ی ذهنی و مهارتی و سن و حرفه ی کاربران ایرانی ندارند و به اصطلاح ایرانیزه نشده اند ، متاسفانه نتیجه ی این تصمیم های غلط را همه ی ما در بین خود همه روزه می بینیم. چرا که مربیان توجه نمی کنند که در کشور های پیشرفته از سنین کودکی یادگیری کامپیوتر و مثلا برنامه نویسی را آغاز می کنند و آن را در دوره های تحصیلی پیش از دانشگاه به یک تکامل حداقلی می رسانند. البته این مطالب به صورت عمومی و پایه است و هیچ ارتباطی به این که یادگیرنده ی آن در آینده چه تخصص و حرفه ای را انتخاب خواهد کرد، ندارد.
در اینجا دستورالعمل ها، پیشنهادات و توصیه هایی وجود دارد که می تواند در مورد اصول اولیه کامپیوتر برای کودکان مثمر ثمر باشد.
مبانی کامپیوتر
مبانی کامپیوتر به دانش غیر مستقیم موردنیاز برای عملکرد صحیح و تعامل با یک کامپیوتر اشاره دارد. این از دانستن قسمت های مختلف رایانه تا درک نحوه استفاده از قطعات گفته شده برای دستیابی به یک نتیجه خاص را شامل میشود. درواقع مبانی کامپیوتر، پایه و اساس سواد کامپیوتری است.
کودکان از چند سالگی میتوانند از کامپیوتر استفاده کنند؟ کودکان از سن 3 سالگی یا حتی کمتر در برخی شرایط، ممکن است به کامپیوتر علاقه نشان دهند. وجود تجهیزات هوشمند، مانند تلفن های هوشمند، لپ تاپ و تبلت ها کنجکاوی آنها را برمیانگیزد. با این حال، نباید دست و پنجه نرم کردن کودکان با این ابزارها را، نشانه علاقهمندی آنها به رایانه دانست. کودکان دو و سه ساله تقریباً در مرحله «فشردن دکمهها» هستند و به رایانهها چیزی بیش از اسباببازیهای فانتزی و براق نگاه میکنند.
کودکان چهار ساله ممکن است بتوانند حروف و اعداد را روی صفحه کلید تشخیص دهند. آنها حتی ممکن است بتوانند آنچه را که روی صفحه است بخوانند. اگر میدانید که فرزند سه یا چهار سالهتان به استفاده از رایانه علاقه مند است، بهتر است برای استفاده او از رایانه مدت زمان مشخصی را تعیین کنید. و این ناگفته نماند، استفاده از کامپیوتر آنها باید به این معنی باشد که شما کنترل کامل صفحه کلید و ماوس را در حالی که آنها روی پاهای شما می نشینند و مشاهده می کنند، به دست می آورید.
روی هر چیزی که ممکن است روی صفحه نمایش اشاره کنند کلیک کنید (اگر مناسب تشخیص داده شود) و شاید به آنها اجازه دهید از طریق تایپ با آن ارتباط برقرار کنند. به غیر از آن، ما احساس می کنیم که بچه های کمتر از 4 سال نباید به تنهایی از رایانه به دلایل عملی، ذهنی و ایمنی استفاده کنند. بنابراین این سوال پیش میآید که کودکان از چه سنی می توانند از کامپیوتر استفاده کنند؟ سن توصیه شده، بین 5 تا 7 سال است.
مهارت اولیه کیبورد و ماوس
ازجمله راه های تعامل با رایانه، استفاده از کیبورد (Keyboard) و ماوس است، بنابراین مهم است که بچه ها هرچه زودتر مهارت های کار با آنها را یاد بگیرند. نحوه حرکت ماوس، کنترل مکان نما، تفاوت بین کلیک چپ و راست کلیک، موقعیت صحیح تایپ (قرار دادن دست و غیره)، گروه های مختلف کلید (کلیدهای اعداد، کلیدهای حروف، کلیدهای ویژه) و چگونگی استفاده از میانبرهای صفحه کلید تنها چند نمونه از اصول اولیه کامپیوتر برای کودکان است.
هنگامی که کودکان در مدرسه در حال یادگیری هستند، مهارت های خوب کیبورد ضروری است. مطالعات نشان میدهد که تایپ لمسی باعث افزایش دقت و سرعت تایپ بچه ها می شود. همچنین بهتر است مهارت های تایپ خوب را در سنین پایین آموزش دهید. بچهها سریعتر از بزرگسالان مهارتها را یاد میگیرند، بنابراین هر چه زودتر بچهها تایپ کردن را یاد بگیرند، بهتر است. در اینجا چند عنصر وجود دارد که باید بیشتر در نظر بگیرید:
- کاربرد کلیدهای ویژه، مانند Shift ،Enter ،Esc، Ctrl و Space.
- استفاده از کلیدهای میانبر، مانند CTRL + V و CTRL + C.
- کنترل مکان نما با کنترل ماوس (هماهنگی دست و چشم + مهارت های حرکتی)
- تفاوت بین کلیک چپ و راست کلیک
نرم افزار و مهارت های کاربردی اولیه
پس از آشنایی فرزند شما با راه های تعامل با رایانه، بهتر است نرم افزار، برنامه ها و برنامه های اصلی را که به احتمال زیاد اغلب با آنها مواجه می شوند، معرفی کنید. این نرم افزارها شامل برنامه هایی برای کارهای مدرسه و تحقیقاتی (مانند Microsoft Word و Microsoft PowerPoint و …) و برنامه هایی برای اوقات فراغتشان می شود. این برنامه های کامپیوتری می توانند مهارت های کامپیوتری لازم را به کودکان شما آموزش دهند.
نحوه کشیدن و رها کردن فایل ها، نحوه تغییر نام پوشه ها، نحوه اشتراک گذاری فایل ها، نحوه ایجاد و ذخیره اسناد word جدید، نحوه چاپ اسناد word و نحوه دسترسی به اینترنت از جمله مهارت های پایه برای تعامل با کامپیوتر است. اما کودکان بزرگتر به احتمال زیاد با نرم افزارهای اضافی در مدرسه مطابق با برنامه درسی آنها آشنا می شوند. در اینجا برخی از برنامه های رایانه ای وجود دارد که فکر می کنیم بچه ها باید در ابتدا با آنها آشنا شوند:
- نرم افزارهای مایکروسافت
- مرورگرهای اینترنتی (گوگل کروم، فایرفاکس، سافاری و غیره)
- Google Apps (به ویژه Google Docs و Google Drive)
- ابزارهای ساده ویرایش/طراحی عکس
- برنامه های ذخیره سازی فایل (مانند Windows File Explorer)
اینترنت: استفاده ایمن و سازنده
چه بخواهیم چه نخواهیم، اینترنت اکنون بخش مهمی از زندگی روزمره ما است. امروزه می بینیم که در نسل کودک و نوجوان، کامپیوتر و اینترنت در حوزهی فعالیت هایی همچون ایمیل، گفتگوهای دوستانه، دانلود فیلم و موسیقی، بازی های آنلاین و پرداختن به سایر سرگرمی ها محصور و محدود باقی مانده است. این در حالیست که، سواد رایانه ای فراتر از دانستن نحوه کار با رایانه است.
با توجه به اینکه امروزه بهخاطر سرگرمی، جعل اخبار غلط و تبلیغ جنجالهای تایید نشده، آسان است، بسیار مهم است که دانشآموزان یاد بگیرند که چگونه از اینترنت به طور ایمن و سازنده استفاده کنند. برای کودکان بزرگتر، مثلاً 8 سال به بالا، نشان دادن اهمیت امنیت حساب و حالت جستجوی ایمن بسیار مهم است. برای کودکان بزرگتر، دانستن اینکه چگونه وب سایت های خبری معتبر و قابل اعتماد را از وب سایت های غیر رسمی با دقت تشخیص دهند، و برای کودکان کوچکتر، دانستن محدودیت ها یا قوانین استفاده مناسب از برنامه ها، از جمله بخش های استفاده ایمن از اینترنت برای کودکان است.
تحقیق بیشتر از تایپ یک عبارت در نوار جستجو است. همانطور که میدانید، همه وب سایت ها قابل اعتماد نیستند، اما فرزند شما هنوز در حال یادگیری است. اطمینان حاصل کنید که آنها مهارت های اصلی جستجو را یاد می گیرند. فرزندان شما باید بدانند که از کجا میتوانند اطلاعات خوب پیدا کنند، به کدام سایتها نمیتوان اعتماد کرد، و همچنین اگر از مسیر خارج شدند و در گوشهای دیگر از اینترنت قرار گرفتند، باید تحت نظر باشند.